Η ετικέτα πάνω στον δίσκο κοπής δεν είναι διακοσμητική. Μέσα σε λίγα εκατοστά χαρτιού υπάρχουν όλες οι πληροφορίες που χρειάζεστε: τι υλικό κόβει, σε πόσες στροφές αντέχει, μέχρι πότε επιτρέπεται να τον χρησιμοποιήσετε και ποια μέσα προστασίας απαιτεί. Οι περισσότεροι κοιτούν μόνο τη διάμετρο και αγοράζουν στην τύχη. Παρακάτω θα δείτε τι σημαίνει κάθε αριθμός και κάθε γράμμα, ώστε να διαλέγετε δίσκο με βάση τη δουλειά και όχι με βάση το χρώμα της συσκευασίας.
Οι τέσσερις πληροφορίες που μετράνε
Πριν μπούμε στις λεπτομέρειες, αυτά είναι τα τέσσερα στοιχεία που πρέπει να ελέγχετε κάθε φορά: οι διαστάσεις, οι μέγιστες στροφές, το υλικό για το οποίο προορίζεται ο δίσκος, και η ημερομηνία λήξης. Αν αυτά τα τέσσερα ταιριάζουν με το εργαλείο και τη δουλειά σας, τα υπόλοιπα είναι λεπτομέρειες βελτιστοποίησης.
Διαστάσεις: 115 x 1,0 x 22,23
Οι τρεις αριθμοί διαβάζονται πάντα με την ίδια σειρά: εξωτερική διάμετρος, πάχος, διάμετρος τρύπας, όλα σε χιλιοστά.
Η διάμετρος πρέπει να ταιριάζει με τον τροχό σας. Ένας τροχός Φ125 δέχεται δίσκο 125 χιλιοστών και όχι μεγαλύτερο, γιατί ο προφυλακτήρας δεν καλύπτει μεγαλύτερη διάμετρο.
Το πάχος καθορίζει τον χαρακτήρα της κοπής. Ένας λεπτός δίσκος του ενός χιλιοστού κόβει γρήγορα, αφαιρεί λιγότερο υλικό και αναπτύσσει λιγότερη θερμότητα, οπότε το κομμάτι δεν μπλαβίζει. Ένας δίσκος 2,5 ή 3 χιλιοστών αντέχει περισσότερο σε χοντροδουλειά και σε εργοτάξιο, με το κόστος μιας πιο αργής κοπής.
Η τρύπα είναι σχεδόν πάντα 22,23 χιλιοστά, που είναι το πρότυπο για τους γωνιακούς τροχούς. Στους μικρούς δίσκους των 50, 60 και 76 χιλιοστών, που δουλεύουν σε εργαλεία αέρος και μίνι τροχούς, η τρύπα είναι μικρότερη.
Μέγιστες στροφές: ο αριθμός που δεν διαπραγματεύεστε
Κάθε δίσκος φέρει δύο νούμερα ταχύτητας: την περιφερειακή ταχύτητα σε μέτρα ανά δευτερόλεπτο, συνήθως 80 m/s, και τις μέγιστες στροφές σε rpm. Το δεύτερο εξαρτάται από τη διάμετρο, γιατί όσο μεγαλώνει ο δίσκος τόσο πιο γρήγορα κινείται η περιφέρειά του στις ίδιες στροφές.
Διάμετρος
Μέγιστες στροφές στα 80 m/s
Φ115
περίπου 13.300 rpm
Φ125
περίπου 12.200 rpm
Φ230
περίπου 6.650 rpm
Ο κανόνας είναι απλός και απόλυτος: οι μέγιστες στροφές του δίσκου πρέπει να είναι ίσες ή μεγαλύτερες από τις στροφές του εργαλείου. Ένας δίσκος Φ230 πάνω σε τροχό που γυρίζει 11.000 στροφές είναι σοβαρός κίνδυνος, γιατί ο δίσκος διαλύεται πολύ πριν φτάσει στο όριό του.
Ο κωδικός του λειαντικού
Λίγο πιο κάτω στην ετικέτα υπάρχει ένας κωδικός τύπου A 30 S BF. Δείχνει από τι είναι φτιαγμένος ο δίσκος.
Στοιχείο
Τι σημαίνει
Πρώτο γράμμα
Το λειαντικό υλικό. A για κορούνδιο, κατάλληλο για χάλυβα. C για καρβίδιο πυριτίου, για πέτρα και δομικά υλικά. ZA για ζιρκονιοκορούνδιο, για βαριά κοπή και ανοξείδωτο
Αριθμός
Η κοκκομετρία, από 16 έως 120. Μικρότερος αριθμός σημαίνει πιο χοντρόκοκκο και πιο επιθετικό υλικό
Δεύτερο γράμμα
Η σκληρότητα του δεσμού, σε κλίμακα από A έως Z. Όσο πιο κοντά στο Z, τόσο πιο σκληρός ο δεσμός
BF
Ο τύπος δεσμού. Ρητίνη ενισχυμένη με ίνες, που είναι το πρότυπο για δίσκους κοπής
Στην πράξη, το πρώτο γράμμα είναι αυτό που θα κοιτάξετε πιο συχνά, γιατί σας λέει αμέσως αν ο δίσκος είναι για μέταλλο ή για πέτρα.
Τύπος 41 ή τύπος 42
Ο τύπος 41 είναι ο εντελώς επίπεδος δίσκος κοπής. Ο τύπος 42 έχει βυθισμένο κέντρο, δηλαδή η φλάντζα κάθεται πιο μέσα, οπότε κερδίζετε λίγο βάθος κοπής και δουλεύετε πιο άνετα σε επίπεδες επιφάνειες. Και οι δύο κόβουν το ίδιο, η διαφορά είναι στη γεωμετρία και στην πρόσβαση.
Προσοχή σε ένα σημείο: ο δίσκος κοπής, όποιου τύπου, δεν είναι δίσκος λείανσης. Το τρόχισμα με την πλευρά ενός λεπτού δίσκου κοπής τον φορτίζει σε κατεύθυνση για την οποία δεν σχεδιάστηκε. Για λείανση υπάρχει ξεχωριστός δίσκος, με πάχος έξι ή επτά χιλιοστά.
Η σήμανση INOX και γιατί έχει σημασία
Ένας δίσκος με την ένδειξη INOX δεν περιέχει σίδηρο ούτε θείο. Ο λόγος είναι πρακτικός. Όταν κόβετε ανοξείδωτο με κοινό δίσκο, μικροσκοπικά σωματίδια σιδήρου εναποτίθενται στην επιφάνεια και μετά από λίγες εβδομάδες εμφανίζονται σκουριασμένα στίγματα, ακόμη και αν το υλικό είναι όντως ανοξείδωτο.
Στη Geosantro θα βρείτε σειρές INOX σε Φ115, Φ125 και Φ230, καθώς και λεπτούς δίσκους 76 χιλιοστών για εργαλεία αέρος. Αν δουλεύετε ανοξείδωτο, κρατήστε τους δίσκους αυτούς ξεχωριστά από τους υπόλοιπους, ώστε να μη μεταφέρεται μόλυνση από τον πάγκο.
Ημερομηνία λήξης: ναι, ο δίσκος λήγει
Αυτό εκπλήσσει πολλούς. Οι δίσκοι με δεσμό ρητίνης έχουν διάρκεια ζωής τριών ετών από την παραγωγή, και η ημερομηνία τυπώνεται στην ετικέτα σε μορφή μήνα και έτους, για παράδειγμα 03/2029. Η ρητίνη απορροφά υγρασία με τον χρόνο και χάνει αντοχή, οπότε ένας παλιός δίσκος μπορεί να σπάσει σε φορτίο που θα σήκωνε άνετα όταν ήταν καινούριος.
Φυλάξτε τους δίσκους οριζόντια, σε στεγνό χώρο, μακριά από υγρασία και χτυπήματα. Ελέγχετε την ημερομηνία στα ράφια του συνεργείου μια φορά τον χρόνο και πετάτε ό,τι έχει λήξει.
EN 12413 και oSa
Η ένδειξη EN 12413 σημαίνει ότι ο δίσκος συμμορφώνεται με το ευρωπαϊκό πρότυπο ασφαλείας για λειαντικά με δεσμό. Είναι το ελάχιστο που πρέπει να ζητάτε. Το σήμα oSa είναι επιπλέον, εθελοντικό, και δηλώνει ότι ο κατασκευαστής ελέγχεται από ανεξάρτητο οργανισμό.
Δίπλα τους θα δείτε και εικονογράμματα: γυαλιά, ωτοασπίδες, γάντια, μάσκα, προφυλακτήρας, και η απαγόρευση χρήσης χτυπημένου δίσκου. Δεν είναι διακοσμητικά, είναι μέρος της σήμανσης.
Ποιον δίσκο για ποιο υλικό
Για κοινό χάλυβα και σίδηρο, δίσκος μετάλλου με κορούνδιο. Για ανοξείδωτο, οπωσδήποτε δίσκος INOX. Για πέτρα, τσιμέντο και τούβλο, δίσκος με καρβίδιο πυριτίου ή πετρότροχος. Για πλακίδια, μάρμαρο και γρανίτη, διαμαντόδισκος, ο οποίος δεν κόβει με λείανση αλλά με διαμαντόκοκκους στην περιφέρεια και κρατάει πολλαπλάσιο χρόνο.
Το αλουμίνιο και ο χαλκός θέλουν προσοχή, γιατί είναι μαλακά και φράζουν τους πόρους του δίσκου. Αν έχετε συχνά τέτοια δουλειά, ζητήστε δίσκο ειδικά για μη σιδηρούχα μέταλλα, ο οποίος έχει πιο ανοιχτή δομή και δεν κολλάει.
Ένας κανόνας που γλιτώνει υλικό και νεύρα: μην κόβετε πέτρα με δίσκο μετάλλου και μην κόβετε μέταλλο με πετρότροχο. Θα φθαρεί ο δίσκος πολύ γρήγορα, η κοπή θα βγει άσχημη και θα ανεβάσετε άσκοπα τη θερμοκρασία στο κομμάτι.
Πέντε πράγματα πριν πατήσετε τη σκανδάλη
Ελέγξτε τον δίσκο για ρωγμές και χτυπήματα, ειδικά αν έχει πέσει. Βεβαιωθείτε ότι ο προφυλακτήρας είναι στη θέση του και στραμμένος σωστά. Σφίξτε καλά τη φλάντζα, χωρίς να την παραβιδώσετε. Αφήστε τον δίσκο να πάρει στροφές πριν ακουμπήσει το υλικό. Και μη λοξεύετε ποτέ έναν δίσκο κοπής μέσα στην τομή, γιατί ο λεπτός δίσκος αντέχει μόνο σε ευθεία φόρτιση.
Στη Geosantro θα βρείτε δίσκους κοπής μετάλλου και INOX από Φ50 έως Φ230, πετρότροχους και διαμαντόδισκους για πλακίδια και εργοτάξιο, στα καταστήματα σε Λεμεσό και Λευκωσία ή online. Πείτε μας τι υλικό κόβετε και με ποιο εργαλείο, και θα σας προτείνουμε το σωστό μέγεθος και πάχος.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορώ να χρησιμοποιήσω δίσκο Φ115 σε τροχό Φ125;
Ναι, γιατί ο μικρότερος δίσκος έχει υψηλότερο όριο στροφών από όσο δίνει ο τροχός. Χάνετε όμως βάθος κοπής, και ο προφυλακτήρας μένει πιο μακριά από τον δίσκο απ’ ό,τι προβλέπει ο κατασκευαστής. Το αντίστροφο δεν επιτρέπεται ποτέ: δίσκος μεγαλύτερος από τη διάμετρο που δέχεται το εργαλείο είναι πραγματικός κίνδυνος, γιατί ξεπερνά το όριο ταχύτητας και δεν καλύπτεται από τον προφυλακτήρα.
Γιατί ο δίσκος μου φθείρεται πολύ γρήγορα;
Συνήθως επειδή δεν ταιριάζει με το υλικό, ή επειδή πιέζετε υπερβολικά. Ο δίσκος κόβει με τις στροφές του, όχι με τη δύναμη του χεριού σας, και η πίεση απλώς ανεβάζει τη θερμοκρασία. Ελέγξτε επίσης μήπως δουλεύετε δίσκο μετάλλου πάνω σε πέτρα ή αντίστροφα, που είναι ο πιο συνηθισμένος λόγος πρόωρης φθοράς σε συνεργείο.
Τι σημαίνει η ένδειξη 80 m/s;
Είναι η μέγιστη περιφερειακή ταχύτητα που αντέχει ο δίσκος με ασφάλεια, δηλαδή πόσο γρήγορα επιτρέπεται να κινείται η άκρη του. Μεταφράζεται σε διαφορετικές στροφές ανάλογα με τη διάμετρο, γι’ αυτό στην ετικέτα δίπλα της αναγράφονται πάντα και οι μέγιστες στροφές. Εσείς συγκρίνετε τις στροφές του δίσκου με τις στροφές του δικού σας εργαλείου.
Πρέπει να πετάξω έναν δίσκο που έχει λήξει;
Ναι. Ο δεσμός ρητίνης απορροφά υγρασία και χάνει αντοχή με τον χρόνο, οπότε ένας ληγμένος δίσκος μπορεί να σπάσει σε φορτίο που θα σήκωνε άνετα όταν ήταν καινούριος. Δεν αξίζει το ρίσκο για ένα αναλώσιμο αυτής της τιμής. Κρατήστε το απόθεμα σε λογικά επίπεδα και ελέγχετε τις ημερομηνίες μία φορά τον χρόνο.
